Kayseri’de Bir Akşam ve Eksik Kalan Bir Hesap
Kayseri’de akşamlar hep biraz sert gelir bana. Rüzgâr, Erciyes’in eteklerinden aşağı inerken sanki günün bütün yorgunluğunu da beraberinde sürükler. O gün de öyleydi. Küçük dükkânın kepengini yarım indirmiştim, içerideki sarı ışık sokağa taşarken ben kasanın yanında oturmuş, defterimi karalıyordum.
25 yaşındayım. Günlük tutmayı bırakalı yıllar olmuş gibi davranıyorum ama aslında her gün zihnimde yazmaya devam ediyorum. Sadece sayfaya dökmek bazen ağır geliyor.
O gün kafamı kurcalayan şey para değildi. Daha çok bir kelimeydi.
“İskonto.”
Bir müşteri sabah uğramıştı. Yaşlı sayılabilecek ama gözleri hâlâ pazarlık yaparken parlayan bir adam. Raflardaki ürünleri tek tek incelemiş, sonra bana dönüp sormuştu:
“Evladım, buna biraz iskonto yapar mısın?”
O an durdum. Sanki kelimeyi ilk defa duyuyormuşum gibi değil ama içimde bir yerde anlamı kaymış gibi hissettim. Profesyonelce gülümsedim, küçük bir indirim yaptım, satış gerçekleşti. Ama adam giderken aklımda tek bir şey kaldı.
“İskontonun Türkçesi nedir?”
Kendi kendime sordum bunu. Gerçek anlamıyla değil sadece, daha derin bir şeydi sanki aradığım.
Küçük dükkân, büyük hayaller
Dükkân aslında babamdan kalma bir yerdi. O daha düzenli, daha sert bir adamdı. Rakamları severdi, duyguları değil. Ben ise tam tersiyim. Bir defterin kenarına bile bazen gereğinden fazla anlam yüklerim.
Raflarda dizili ürünler, her biri küçük bir geçmiş taşıyor gibi gelir bana. Her satış bir hikâye, her müşteri başka bir ruh hali.
Ama iskonto kelimesi… işte o gün bende başka bir kapı açtı.
Defterime yazdım:
“İskonto = indirim mi sadece? Yoksa bir şeyin değerinden sessizce vazgeçmek mi?”
Yazarken içimde hafif bir sıkışma oldu. Sanki kendi hayatımı da sorguluyormuşum gibi.
“İskontonun Türkçesi nedir?” sorusu
Akşam dükkânda tek başıma kalınca o soru büyüdü.
“İskontonun Türkçesi nedir?”
Bunu yüksek sesle söyledim. Boş dükkânın içinde yankı yaptı. Komik geldi önce. Sonra garip bir ciddiyet çöktü üzerime.
Kendi kendime cevap verdim:
“İndirim.”
Ama hemen ardından içimden başka bir ses çıktı:
“Gerçekten sadece indirim mi?”
O an fark ettim ki beni asıl rahatsız eden şey kelimenin karşılığı değil, hissettirdiği şeydi. Bir şeyin değerinin kırılması, eksiltilmesi, düşmesi…
Belki de ben hayatımda çok fazla “iskonto” görmüştüm ama fark etmemiştim.
Defterler, Rakamlar ve İçimdeki Kırılma
Merhaba Jacops okurları! Bugün sizlerle “İskontonun Türkçesi nedir” konusunu ele alacağız.
Gece eve döndüğümde defterimi açtım. Kayseri’nin soğuğu camlardan içeri sızarken, odanın ışığı sarı ve yorgundu. Kalem elimde ağırlaştı.
Deftere şunları yazdım:
“Bir şeyin fiyatını düşürmek kolay. Ama değerini düşürmek… işte orası zor.”
Sonra durdum.
Kendime dürüst olursam, ben de bazen kendimi indirime sokuyordum. İnsanların beklentilerine uymak için, kırılmamak için, sevilmek için.
Ve o cümle tekrar geldi aklıma:
“İskontonun Türkçesi nedir?”
Bu kez cevabı sadece “indirim” değildi. İçimde başka bir anlam daha vardı.
“Değerden vazgeçme.”
Bunu yazınca boğazım düğümlendi. Abartmıyorum, gerçekten. Çünkü ilk defa bir kelime bana bu kadar çok şey düşündürmüştü.
Defterin kenarına düşen hayat
Defterlerimde hep yarım cümleler var. Tamamlanmamış düşünceler, ertelenmiş kararlar, söylenmemiş sözler…
Bazen kendime kızıyorum. Neden bu kadar fazla düşünüyorum diye. Ama sonra şunu fark ediyorum: düşünmediğim zamanlar daha boş.
O gece defterin bir köşesine şunu çizdim:
Bir aşağı ok → “değer”
Bir aşağı ok daha → “fiyat”
Aralarına küçük bir çizgi:
“İskonto”
Sanki hayatımın küçük bir diyagramıydı.
Bir Müşteri, Bir Cümle, Bir Dönüşüm
Ertesi gün aynı müşteri tekrar geldi. Elinde poşet yoktu bu sefer. Sadece dükkâna uğramış gibiydi.
“Dün verdiğin indirim için teşekkür ederim,” dedi.
Ben gülümsedim. Ama içimde başka bir şey vardı artık.
Cesaretimi toplayıp sordum:
“Amca… bir şey sorabilir miyim?”
Bana baktı. Gözleri sakindi.
“İskontonun Türkçesi nedir sizce?”
Bir an durdu. Beklediğim gibi güldü ya da basit bir cevap verdi sanmıştım. Ama o öyle yapmadı.
“Evladım,” dedi, “her şeyin değeri vardır. İskonto dediğin, bazen hatırdır, bazen kolaylık. Ama en çok da gönül işidir.”
O an içimde bir şey çözüldü. Sanki düğüm değil de yıllardır sıkışmış bir düşünce gevşedi.
Kelimeye başka bir anlam eklenmişti artık.
Gece Eve Dönüş
Akşam eve yürürken Kayseri’nin sokakları daha sessizdi. Kar yoktu ama hava keskin bir soğuk taşıyordu.
Kafamın içinde aynı cümle dönüp duruyordu:
“İskontonun Türkçesi nedir?”
Ama artık cevap değişmişti.
İndirim değil sadece. Değer kırılması da değil.
Belki de insan ilişkilerinde verilen küçük tavizlerdi. Bazen sevilmek için, bazen kırmamak için yapılan sessiz anlaşmalar.
O an kendime kızdım. Çünkü ben de bunu yapıyordum.
İç ses
Yürürken kendi kendime konuştum:
“Ben neden hep kendimi düşürüyorum?”
Cevap yoktu. Ama bir his vardı.
Sanki içimde biri bana şöyle diyordu:
“Bazen iskonto yapmak, kaybetmek değil; devam edebilmek.”
Bu düşünce hem iyi geldi hem de acıttı. Çünkü her devam edişin bir bedeli vardı.
Sabah ve Değişim
Sabah dükkâna erken gittim. Kapıyı açarken içeri giren soğuk hava yüzüme çarptı. Raflara baktım. Her şey yerli yerindeydi ama ben yerimde değildim.
Defterimi açtım.
İlk sayfaya büyük harflerle yazdım:
“İSKONTO”
Altına da şunu ekledim:
“İskontonun Türkçesi nedir? İndirim mi, yoksa insanın hayata verdiği küçük tavizler mi?”
Bu kez cevap aramıyordum. Sadece anlamaya çalışıyordum.
Umarız “İskontonun Türkçesi nedir” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Jacops ailesiyle kalmaya devam edin!
Son Sahne: Kabul
Günler geçti. Müşteriler geldi gitti. Rakamlar değişti, hesaplar kapandı.
Ama içimde bir şey sabit kaldı.
Artık “iskonto” kelimesi benim için sadece ticari bir terim değildi. Bir yüzleşmeydi. Kendimle, seçimlerimle, verdiğim küçük geri adımlarla ilgiliydi.
Bazen dükkânda yalnız kaldığımda o soruyu tekrar ediyorum:
“İskontonun Türkçesi nedir?”
Ve artık cevabı değiştirmiyorum.
Sadece hissediyorum.
Okumaya Değer: İskonto örnekleri nelerdir ?